Mekân eyleyip, üç yıl yedim tuzunu,
Gider oldum, hoşça kal, güzel Şirgazi!
Geçirdim kışı, bahar ve yazını,
Gider oldum, hoşça kal, güzel Şirgazi!”
Eğitimini değişik medreselerde tamamlayan şair Arapça, Farsça ve Çağatayca öğrenmiştir. Nizami, Sadi, Fuzuli, Nevayi, Ahmet Yesevi, Hacıbektaş Veli gibi Türk Dünyasının önemli klasiklerini tanımış, onların eserlerini iyi öğrenmiştir.
Mahtumkulu, bütün şiirlerinin, eserlerinin konusunu halkının gerçek hayatından almıştır. Şair kendi şiirlerinde halkın isteği, arzusu, derdi, tasası, mutluluğu, ayrılık, gurbet gibi konulara kapsamlı yer ayırmıştır. Ayrıca, vatanseverlik, kahramanlık gibi konuları işlemiş, Türkmen mertliğini ortaya koymuş, milli Türkmen gururunu aşılamaya çalışmıştır. XVIII yüzyılda “Türkmen”in nasıl olması gerektiğini bütün ayrıntılarıyla kendi şiirlerinde şekillendirmiştir.
Türkmen boyları arasındaki çekişmelerin bitmesi için de büyük çaba göstermiş, “Teke, Yomut, Göklen, Yazır, Alili, Bir devlete hizmet etsek beşimiz” diyen şair Türkmen birliğinin, beraberliğinin temeli atarak, halkını ona davet etmiştir.
